Eendal- Noord aardgasvrij: onderzoek laat zien dat er écht iets te kiezen valt

Het aardgasvrij maken van bestaande woonwijken is vaak een complexe puzzel. Welke oplossing is betaalbaar? Wat past technisch in de wijk? En wat betekent een keuze voor inwoners? Voor de Baarnse wijk Eemdal-Noord is daarom een uitgebreid haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd. Het onderzoek vergelijkt verschillende routes naar aardgasvrij wonen en laat zien dat er niet één duidelijke winnaar is. Juist daarom is er ruimte voor een bewuste keuze.  

Drie routes naar aardgasvrij

In het onderzoek zijn drie hoofdsporen bekeken:

• Individuele warmtepompen; 
• Collectieve warmtenetten; 
• Duurzame gassen zoals groen gas en waterstof. 

Duurzame gassen blijken voor grootschalige toepassing in woonwijken voorlopig beperkt beschikbaar en relatief duur. Waterstof is daarom niet verder doorgerekend. Voor warmtenetten zijn verschillende warmtebronnen onderzocht, waaronder thermische energie uit oppervlaktewater uit de Eem. Daarnaast zijn alternatieven bekeken zoals warmte-koudeopslag (WKO) met drycoolers en collectieve lucht-waterwarmtepompen.  

Een wijk met verschillende kansen

Eemdal-Noord bestaat uit een mix van laagbouw, middenbouw en appartementen. Het grootste deel van de woningen is gebouwd tussen 1966 en 1992. Ongeveer een derde van de woningen is in bezit van een woningcorporatie. Vooral in het westelijke deel van de wijk is sprake van een relatief hoge warmtevraagdichtheid, wat een warmtenet potentieel interessant maakt.  

Warmtepomp scoort sterk op nationale kosten

Wanneer gekeken wordt naar de totale nationale kosten (TNK), komt een duidelijk beeld naar voren. Zolang aardgas beschikbaar blijft, is verwarmen met een traditionele HR-ketel nog steeds de goedkoopste oplossing. Wanneer wordt uitgegaan van een aardgasvrije toekomst, blijkt de individuele lucht-waterwarmtepomp voor vrijwel heel Eemdal-Noord de meest kostenefficiënte route.  

Voor de appartementen en middenbouw vormt dit een uitzondering. Daar komt een kleinschalige collectieve bodemwarmtepomp als meest kansrijke oplossing naar voren. Volgens de onderzoekers is deze optie waarschijnlijk ook beter inpasbaar dan individuele warmtepompen per appartement. Wel is aanvullend onderzoek nodig naar de benodigde inpandige aanpassingen.

Vanuit bewonersperspectief is het beeld minder zwart-wit

Kijken we naar de kosten voor bewoners en gebouweigenaren (TCO), dan ontstaat een genuanceerder beeld. 

Voor Eemdal-Oost scoort de individuele lucht-waterwarmtepomp het beste. In Eemdal-West liggen de kosten van een individuele warmtepomp en een middentemperatuurwarmtenet op basis van warmte uit de Eem dicht bij elkaar. Het verschil is volgens het onderzoek niet significant. Dat betekent dat een collectieve oplossing hier serieus kan worden overwogen.  

Voor de middenbouw blijft een kleinschalige collectieve oplossing aantrekkelijk. Wanneer het onderzoeksgebied wordt vergroot naar heel Eemdal-Noord, blijkt bovendien dat een warmtenet in sommige scenario’s financieel kan concurreren met individuele warmtepompen. Dat hangt sterk af van factoren zoals energieprijzen, deelnamegraad van bewoners en het rendement dat een warmtebedrijf moet behalen.  

Warmtenet op basis van de Eem biedt perspectief

Een opvallende uitkomst van het onderzoek is de potentie van thermische energie uit oppervlaktewater (TEO) uit de Eem. Deze bron blijkt voldoende potentie te hebben om een warmtenet te voeden en wordt gezien als een robuuste en toekomstbestendige oplossing.  

Wel laat een eerste systeemontwerp zien dat een warmtenet technisch en financieel uitdagend blijft. De aanlegkosten vallen naar verwachting hoger uit dan eerder geraamd en de businesscase bevindt zich rond het kantelpunt van financieel haalbaar en niet haalbaar. Daarom adviseren de onderzoekers om in een vervolgstap een gedetailleerde businesscase en warmtenetontwerp uit te werken.  

Conclusie: er valt wat te kiezen

De belangrijkste conclusie van het onderzoek is dat Eemdal-Noord geen wijk is waar één oplossing vanzelfsprekend de voorkeur heeft. Voor het grootste deel van de wijk ligt de keuze tussen een individuele lucht-waterwarmtepomp en een collectief warmtenet gevoed door warmte uit de Eem. Voor de middenbouw zijn zowel een kleinschalige collectieve bodemwarmtepomp als aansluiting op een warmtenet kansrijke opties.  

Wanneer nationale kosten leidend zijn, wijst het onderzoek richting individuele warmtepompen. Wanneer het bewonersperspectief centraal staat, blijven zowel individuele als collectieve oplossingen in beeld. De komende periode zal daarom in het teken staan van verdere uitwerking, draagvlakonderzoek en bestuurlijke keuzes.  

Voor inwoners betekent dit vooral dat de energietransitie in Eemdal-Noord concreter wordt. Het onderzoek laat zien dat aardgasvrij wonen technisch mogelijk is en dat er meerdere routes beschikbaar zijn. De uitdaging ligt nu in het bepalen welke route het beste past bij de wijk, haar bewoners en de toekomst van Baarn.