
Masterplan Warmtesysteem Den Haag: ruimte reserveren voor de warmtevoorziening van morgen
Hoe ontwerp je een robuust warmtesysteem voor een stad waar de ruimte al schaars is? Die vraag staat centraal in het Masterplan Warmtesysteem Den Haag. Samen werken de gemeente Den Haag en Greenvis aan een plan dat inzicht geeft in de toekomstige warmte-infrastructuur. Niet alleen om technische keuzes te maken, maar vooral om tijdig ruimte te reserveren voor de energievoorziening van morgen.
“We merkten dat veel thema’s elkaar raken en ons voor dilemma’s stellen. Dat pakket vormt het kader van deze opdracht,” vertelt Jasper van der Zon, opdrachtgever vanuit de gemeente Den Haag.
Een groeiende opgave in een volle stad
Den Haag wil woningen en gebouwen verduurzamen, terwijl de beschikbare ruimte boven en onder de grond beperkt is. Warmteleidingen concurreren met kabels, riolering, bomen, klimaatmaatregelen en woningbouw. Het Masterplan gaat daarom niet alleen over techniek, maar juist ook over ruimtelijke ordening.
“Je hebt een stad die enorm dicht is met een hoop gebouwen en bestaande infrastructuur. Daarin kun je niet zomaar hap-snap nieuwe leidingen gaan aanleggen,” zegt Jasper.
Het Masterplan moet inzicht geven in de toekomstige hoofdstructuur van het warmtesysteem. Waar komen belangrijke warmteleidingen, overdrachtsstations en bronnen? En welke ruimte moet daarvoor nu al worden gereserveerd? Wie daarmee wacht tot een concreet project start, kan te laat zijn: een leidingtracé of station vraagt jaren aan voorbereiding en ruimtelijke procedures.
Van brede vraag naar systeemkeuzes
De opdracht begon bewust breed: help ons inzicht te krijgen in wat er op de stad afkomt. Greenvis bracht bestaande studies, data en inzichten samen en sprak met verschillende experts binnen de gemeente.
Daaruit kwamen keuzes naar voren die sterk met elkaar samenhangen. Denk aan de bronnenstrategie, temperatuurstrategie en toekomstige netstructuur. Deze systeemkeuzes hebben vervolgens gevolgen voor de ligging van tracés en locaties van onderstations en bronnen.
Het toekomstige systeem wordt bovendien niet vanaf een leeg vel ontworpen. Den Haag beschikt al over een bestaand hogetemperatuurwarmtenet en er zijn ontwikkelingen zoals WarmtelinQ en regionale samenwerkingen. Het nieuwe systeem moet daarop aansluiten.
“Uiteindelijk willen we deze stad van het gas afhalen en voorzien van betaalbare, duurzame en vooral leveringszekere warmte,” zegt Jasper.
Van losse informatie naar één geheel
Een belangrijke uitdaging voor Greenvis is om bestaande kennis met elkaar te verbinden. Van ondergronddata en structuurvisies tot gebiedsstudies en eerdere onderzoeken: veel informatie was al beschikbaar, maar nog niet samengebracht tot één samenhangend beeld.
Daarom ontwikkelde het team al vroeg conceptkaarten. Niet om oplossingen direct vast te leggen, maar om scenario’s zichtbaar te maken. Zo worden dilemma’s concreet en kunnen de gevolgen van verschillende keuzes beter worden besproken.
De moeilijke keuzes zichtbaar maken
Juist die dilemma’s vormen een belangrijk onderdeel van het Masterplan. Ruimte reserveren voor warmte-infrastructuur kan betekenen dat andere belangen onder druk komen te staan, zoals bomen, klimaatadaptatie, riolering of woningbouw.
“Je wilt helemaal niet moeten kiezen tussen bomen, klimaatadaptatie en energietransitie. Het is allemaal nodig, maar toch moeten er soms knopen worden doorgehakt,” zegt Daniël de Greef, projectleider bij Greenvis.
Het is niet aan Greenvis om die bestuurlijke keuzes te maken. Onze rol is om inzichtelijk te maken wat de gevolgen van verschillende opties zijn. Ook het niet reserveren van ruimte heeft consequenties.
“Dan wordt de warmtetransitie mogelijk onhaalbaar binnen de tijd die we hopen. Dat kan een legitieme, pijnlijke bestuurlijke keuze zijn, maar dan is het in ieder geval een bewuste keuze,” aldus Daniël.
Een Masterplan dat meegroeit
De eerste versie van het Masterplan wordt eind 2026 verwacht. Daarmee ontstaat een richtinggevend document waarmee de gemeente, warmtebedrijven en andere betrokken partijen toekomstige keuzes beter kunnen onderbouwen.
Het Masterplan is nadrukkelijk geen eindbeeld. Het warmtesysteem wordt de komende decennia ontwikkeld en nieuwe inzichten zullen steeds tot aanpassingen leiden.
“Het plan moet kunnen leven en bewegen met de dynamiek binnen zo’n stad,” zegt Jasper.
Die aanpak is ook relevant voor andere gemeenten. Hoewel de schaal verschilt, speelt op veel plekken hetzelfde vraagstuk: de energietransitie vraagt ruimte, terwijl die boven en onder de grond steeds schaarser wordt. Samenwerking tussen warmte, elektriciteit en ruimtelijke ontwikkeling wordt daarmee steeds belangrijker.
Een toekomstbestendig warmtesysteem gaat dus over meer dan leidingen, bronnen en stations. Door nu al inzichtelijk te maken welke ruimte later nodig is, kunnen gemeenten bewuste keuzes maken en voorkomen dat de warmtevoorziening van morgen letterlijk geen plek meer heeft.
Meer weten over Masterplan Warmtesysteem Den Haag: ruimte reserveren voor de warmtevoorziening van morgen?